 |
| Исми-шарифи: | Мирзабек ҳолмедов |
| Туғилган санаси: | 1961 йил 13 дёқабр |
| Туғилган жойи: | Тошкент шаҳри |
| Маълумоти: | Тошкент Давлат санъат олийгохининг драма ва кино актери факултети |
| Турмуш ўртоғи: | Ферузахон ҳолмедова, уй бёқаси |
| Фарзандлари: | Отабек, 15 еш, Ойбек, 14 еш, Улугбек, 13 еш, Дурдона, 8 еш |
Еттидан етмишгача бўлганлар бу инсонни оддий - "Мирза" деб чақиради. Аммо уткирсўз санъаткор билан кўпчилик журналистлар суҳбатлашишга негадир ҳайиқади. ўзларидан "нимага?" деб сурасам, "ҳа, тилим ёмонда!" дея, ҳазиллашдиларми ёки чин гапирдиларми, англамадим. Аммо аввалги чурткесар Мирза ҳозир мутлақо бошқа инсон эканини дарҳол англадим.- Иймонга кирдим. Аммо бу ҳақида езсангиз, барибир чиқаришмайди-да!
- Мирза ака, Сиз гапираверинг, у еги бир гап бўлар?!
- Иймонга кирдим. Ва нихоят ҳак йўлга кирдим, адашиб-улокиб, ҳаммасига Фозил кори сабабчи. Уларга минг раҳмат! қаерда бўлмайин, нима қилмайин беш вақт намозни канда қилмасликга уринаман. Саждага бораетганимда эса, орқамда фарзандларим ҳам сажда қилаетганидан кувонаман. Э, қанча вақтимни ўтказиб юбордим! Мана энди, кирк уч ешимда, ҳақикий устоз курдим, шукр!
Бир ишнинг бошини махкам ушла деб айтишади ота-боболаримиз. Сизда эса ҳам аскиячилик, ҳам актерлик, ҳам хонандаликга руйхушлик мавжуд. Мана ҳозир ҳам қизиқарли бир лойиҳани Фозил кори Есин угли билан тайерлабсиз?
Туй, томошаларда касидалар айтишни ёқтираман, концертларимизда ҳам ўзимизга яраша фалсафамиз бор. Жиддий гап билан тушунтириб бўлмайдиган нарсаларни қўшиқ орқали ёки ҳазил-мутойиба орқали гапираман. қизиқчилар ҳам амри-маъруф қилади, инсонларни яхшиликга даъват қилади, ёмонликдан қайтаради дея, Фозил корининг ўзлари азалдан гапириб юрардилар. Охири бордим енларига: Сизни жудаям яхши кўраман. Устоз деб биламан - дёдим. Бизнинг санъатимизга у киши мухлис бўлган эканлар. Бир суҳбатда: Сиздан кўп нарса ургандим. Омон булинг - десам, Мен ҳам сиздан кўп нарса ургандим. Туриб-туриб, образга кириб кетишни сиздан урганганман - десалар бўладими?Дуоларини олдик. Ешим кирк учга кетаяпти. Менга устоз бўлармикан? деб юрардим. Мана устозим Фозил кори Есин угли билан ҳамкорликда бир ишга кул урдик. Лойиҳа, яъни ғоя пайдо бўлди. Улар хикоя айтадилар, мен эса шу мавзуга ҳамоҳанг қўшиқлар кўйлайман. Аудио тўплам тайерладик, менимча, қизиқарли чиқди. Фозил кори билан инсонларга маънавиятдан, ҳадис-хикоятдан, оқибатдан, ота-она ҳақида, пул ва давлат, ҳаж ҳақида, тавба-тазарру, ичқилик, нопоклик ҳақида сўз очамиз.
Мавзулар эса уз-ўзидан пайдо бўлади. Оддий бир мисол. Маргилонда юрибмиз. У ердаги бир хожи: Эх, Худо дёдим канд ёдим, дуне дёдим панд ёдим деб қолди. Ана шу ҳам қўшиқ бўлди. (хиргойи қилади)
Худо дёдик канд ёдик, дуне дёдик панд ёдик.
Бу дунега нега келдик, Яратганга шукр демасак?
Яратгувчи ҳам ўзи, ризк бергувчи ҳам ўзи,
Айтинг, одаммизми ўзи, Яратганга шукр демасак?!
(бироз сукут сақлаб) Масалан, пул ҳақида гапирилади, кетидан пул ҳақида қўшиқ кетади. (хиргойи қилади)
Бир коп пулим бўлганда нима қилардим?
Бир коп пулим бўлса, ўзим яхши билардим!
Энг сўнгги нусхада машина миниб,
кўнглимга не келса, шуни қилардим.
Мансабга алишар эдим ёлғиз дўстимни,
Отам ҳолидан ҳабар олмас эдим, эхтимол.
Бир коп пулим бўлганда, нима қилардим?
Куй! Бир коп балодан асра мени, Оллох!
Бир коп иймон, бир коп сабр бергин!
ўзинг кифоя кил, бул ўзинг панох!
Бир коп пулим бўлса, нима қилардим?
Алишар эдим бир коп иймонга, бир коп сабрга.
Бир коп пулим бўлса, нима қилардим?
Бир коп пулим бўлса, ҳамма билан бўлишардим!
(юзи еришиб) кўп нарсани билганингиздан кейин, қизиқчилик орасида шуларни гапириб кетаверасиз.
қизиқчилик бу бор-йўғи инсонларнинг кўнглини хушлаш демакми ёки Эзоп тилини ишлатган ҳолда жиддий муаммоларга назар ташлаш демакми?
Аския, қизиқчилик бу бор-йўғи жанр. ҳозир кўпроқ қизиқчиликдан эмас, балки маънавият-маърифатдан гапиргим келади.
Оддий нарса туй ҳақида гаплашсак. Туйга борганда, келин билан куевга қараб ният қилардик. Углимиз гўшангаларга куев булсин, кизимиз мана шундай келин булсин дердик. Энди бунақа ният йўқ! (киноя билан) Чунки келин-куевга ҳавас қиладиган нарса ҳам қолмади. Оддий бир нарса келинларнинг кийимини олиб қаранг. Кул очиқ, култик очиқ, елка очиқ, соч калта-култа ва устига-устак буялган. (мийиғида кулиб) Ана шундан бошланади ҳазил! Ана шуни аския қилмасдан иложи йўқ!Биз куев бўлган пайтлари сурашаман, табриклайман деганларга кулимизни узатмасдик. Нимага? Чунки чилла бўзилиши ёки тахорат синиши мумкин деб ўйлардик. ҳозир эса на чилла бор, на ахлок бор, на покизалик бор. Етмиш беш йиллик динсизлик кон-конимизга сингиб кетган. Динсиз одам шукр қилишни, токат қилишни, сабр-каноат қилишни билмайди. (афсус билан) Ва бунақалар ҳозир жуда кўп.
Кеча Назарбек кишлогига туйга бордик. Тасаввур қилинг, биз кириб бораяпмиз, туйхонадан эса одамлар епирилиб чиқиб келаяпти. ўйладимки бирор-бир машхур санъаткор келаяпти деб. йўқ, аслида ака-ука гирт маст бўлиб, бир-бирини маматалок қилаетган экан. Ана шуларни кўриб, аския қиласиз-да!
Санъат ахли ичра хотиржам юриш учун камида бўри бўлиш керак деган эди машхур бир узбек санъаткори. Сиз шу фикрга қўшиласизми?
(катъият билан) Одам бўлиш керак! Машхур санъаткорлар, юлдузлар билан гаплашганимда ҳам, имкон бор қадар, дин-диенатдан, оқибатдан гапираман. Еш санъаткорларни кўрганда, кийимига ва юриш-туришига қараб юришини маслаҳат бераман. Одамлар сизга қараб турибди. Ваъда бердингизми лафзингизни устидан чиқинг. Паст келманг. Хотамтой булинг. кўнгилни очиқ қилинг - дейишдан чарчамайман. қулоқ тутиш ёки тутмаслик ўзларидан боғлиқ.Менинг назаримда, санъаткорларимиз ҳам сал қўшиқларини ўйлаб кўриши керак. қизиқчиларимиз ҳам гапларини ўйлаб кўриши керак. саҳнага чиқиб олиб, бачканалик қилиб, туртта латифа айтиб ҳаммани кулдириш эмас, маънавиятдан ҳам гапириш керак. Мен ўзимга яраша вазифаларни белгилаб олдим. Хизматларга борганда, ҳалқка икки огиз оқибатдан, меҳрдан, маърифатдан гапираман. Бу илгариги қизиқчилик эмас.
Мана шу ешга етиб, ҳаётда кўп баракотлардан бахраманд бўлдингиз. кўпи қаторида ўшалмай колған, армон булаётган бирор-бир нарса борми?
(юмшок оҳангда) Армондан гапирсам ношукурчилик бўлиб колади. Олдинлари ҳазиллашиб, гапириб юрардим: Армон Армонистондами? Биздаям бор Ўзбекистонда!Менинг армоним йўқ! қанақа армоним бўлиши мумкин? Кўзим билан кўриб турибман, кулогим билан эшитиб турибман, забоним билан сўзлаб турибман, (кувонч билан) сог-саломат юрибман-ку, ахир қанақа армон бўлиши мумкин (кулади).
Илгари ношукурчилик бўлиши мумкин эди. ҳозир эса ўзим хохлаган ишим бўлиб турган бўлса, яна қанақа армондан гап очиш мумкин?!
ҳаётда уз йўлимни топдим ва шу йўл тўғри дея оласизми?
Бир катрадан пайдо бўлган инсоннинг ҳаёти мисоли бир дискетага жойлашган бўлиб, ана ўша ерга тақдири азали езиб куйилади. Эркак ёки аёл бўлади, неча йил яшайди, қандай дард билан оғрийди, Лекин қайси йўл билан кетиши езилмаган. Униси ўзимизга ҳавола. Танлаган йўлимда инсонларга фойдам тегаетган экан, ахир шунинг ўзи саволға жавоб эмасми?Оллох учун инсонни забонидай азиз аъзо йўқ экан. Охирги томошада ҳадислардан гапирдим, ўша томоша жиндай жиддий кетди. ҳар доим ҳам майнавозчилик қилавермайсиз-ку! Лекин ўша пайтда томошабинлар тинглаб ўтирди. тўғри бу гапларнинг ўрни бор ва мен шу касбда эканман, кулги орқали, гап орасида, қизиқчилик қилиб жиддий гапларни ҳам гапириб утаман.
Фарзандларингизда Сизни касбингизга мойиллик борми?
Уччала углим ҳам менинг изимдан кетган. Фарзандларимга қараб, шундай қўшиғимни ҳам эслайман. (хиргойи қилади)Фарзандларинг боссин изинг,
Жуфти ҳалол, ўғил-кизинг.
Шунданмасми магрур сўзинг?
Худо ўзи кам қилмасин!
Мени ўғил фарзандларим мактабда ўқишади, намоз ўқиганимда орқамда туришади. Бир куни катта углим кайсарлик килди. Уни уришгандим, онаси ва укалари енини олиб кетишди. Худди урмонга ут кетиб, хул ва курук баравар енгандайин , мен ҳам ҳаммани баравар уришиб кетдим. Лекин бошқани дилини оғритганим учун кейин роса азобини тортдим. Охири улардан кечирим сурадим, улар ҳам мендан кечирим сурашди. шунақа! Мана сизга оддий ҳаёт.Сафарлардан келсам, оилам билан бўламан. Сафарларга ўғилларимни олиб кетаман. Тошкентдалигимда эса онам билан айланамиз, мехмонларга борамиз. Топганимни ҳамма билан баҳам кўришга интиламан.
Худога шукр қилиш керак, асло нолиш керак эмас. Инсон сал сипороқ, сал муминроқ бўлиш керак. бошқаларнинг ҳаётини кўриб, шукр қиламан. ҳар бир дамига шукр!
Мирзабек ҳолмедовга берилган саволларга жавоблар Алишер - Ассалому алайкум. Мен ҳозир Корея давлатида ишлаяпман. Келганимга 4 йил бўлиб қолди. Мени саволим шундан иборатки, Ўзбекистондаги аёл қизларимиз нима учун ёмон йўлларга кириб кетган? Нима учун давлатимизнинг учдан бир қисми чет-давлатларда ишлаб юришибди? Мусофирчиликда юрган ҳамюртларимиз нега она юртларига қайтишни истамайдилар?
Мирзабек ҳолмедов - Очиғини айтганда, енгил ҳаётга интилиш узбекларга хос эмас. Азал-азалдан узбеклар Оллохга ибодат қилиб, сабр-каноат қилишга урганган. Аммо ҳозир шундай вақтки, бир хурликнинг бир хорлиги бор ва бир хорликнинг бир хурлиги бор! Менимча, шукр қилиш керак! Кимдир сабр қилолса, бошқалар бошини олиб чиқиб кетади. Одам нимага интилса, ўшанга эришади. Мени ташвишларим - намозим казо бўлмаса, дейман. бўлмаса мени ҳам санъаткор сифатида ташвишларим бисёр. Аввалари эшигимни такиллатиб келадиганларни кети ўзилмасди, ҳозир на концерт, на тўйлар бор. Биз, санъаткорларга жуда қийин. Менимча, шукр қилиш керак! Биз тинчлик борлигига ҳам шукр қилиб турибмиз. Кейин (кулиб куйиб), мардикорчилик конимизда бор ва бу - узбекларга теккан касал. Энди нима қиласиз?
ҳақиқатбек - Нима учун аскияларингизда баъзи одамларни мисол қилиб, уларни ҳангома қиласиз? Нима учун концертларингизда гийбатчилар ҳақида гапирасиз-у, ўзингиз бировларни гийбат қиласиз?
Мирзабек ҳолмедов - йўқ, бу гийбатчилик эмас! Ахир сифатини гапириб берилади-ку. Концерт чиқишларимизда танқид, тақлид, сифатни гапирамиз, бу бизни жанримизга хос нарса ва бу гийбатга кирмайди. Мен бу нарсани саҳнада киляпман, агар ҳаётда қилганимда гийбатга кирарди. саҳнани эса уз қонун-коидаси бор.
Зулхуморхон - Сиз билан яқиндан танишмоқчиман. Узга аскиячилардан сизга меҳрим булакча. Сизнинг гапларингиз, сўзларингиз ҳаммаси ҳаётдан олинади. Оила-аъзоларингизга ҳам меҳрим баланд, айниқса Феруза опамларга. ҳар ҳолда учрашмасак ҳам, сиз билан почта орқали гаплашиб турсак. ҳаётингиздаги янгиликларни билиб турсам. Тўйларда ҳам кўринмай қолдингиз. Бир айбим - Сизни ҳеч қачон концертларингизга тушмаганман. Чунки оилавий шароитга кўра, яъни бизни оилада кеч қурун кўчага чиқаришмайди. Кейинчалик бу нарсалар ҳалал бермайди ва ҳаётимда бу менга армон бўлиб қолмайди деб ўйлайман. Сизни севиб колувчи ашаддий мухлисангиз Зулхумор. Жавобингизни кутаман.
Мирзабек ҳолмедов - Зулхуморхон, мени ҳар бир мухлисимга муносабатим булакча. Мени ҳурмат қилиб икки энлик ҳат езибсиз, бошим осмонга етди. Оллох Сиздан рози булсин. ҳак йўлдан ўзи оздирмасин!
Назира Иноятова